Batık Maliyet Tuzağı ve “Asla Vazgeçme” Önerisi

“Batık maliyet tuzağı nedir?” sorusuna cevap vermeden önce azmetmenin, sabretmenin, vazgeçmemenin erdemi üzerinde biraz düşünelim.
Şu sözler size ne düşündürüyor?
“Asla vazgeçme!”
“Sabreden derviş, muradına ermiş.”
“Maymun iştahlı mısın sen?”
“İyi şeyler inandığında, daha iyi şeyler sabrettiğinde ve en iyi şeyler vazgeçmediğinde gelir.”
“Tüp bitince sallarız, pil bitince ısırırız, şampuan bitince su döküp çalkalarız. Vazgeçmemek bizim genlerimizde var!”
“Kazananlar asla vazgeçmez, vazgeçenler asla kazanamaz.”
vazgec1
Çok motive edici, değil mi? Motivasyon tavan oldu, asla vazgeçmeyeceksiniz. Azmin elinden hiçbir şey kurtulmaz, bu inancınızı kimse sizden alamaz!
İşte batık maliyet tuzağı tam da bu cümleler tarafından yaratılıyor. Gelin, hakkında biraz ansiklopedik bilgi verelim:
Harcanılan zaman, para, emek vs. nedeniyle “Bu kadar emek verdikten sonra vazgeçemem” düşüncesi ile ısrar etmek, batık maliyet tuzağı kavramının tam karşılığıdır. İnsanlar geçmişte yaptığı hatalardan kolay kolay kurtulamazlar. Çünkü çoğu kez bilerek veya bilmeyerek hata yaptığını kabul etmek istemezler.
Batık maliyet tuzağına iş hayatından birkaç örnek verelim:
1 – Elimizdeki bir hisse senedini elverişli bir yatırımı kaçırma pahasına satmayı reddetmek.
2 – İşe alınan düşük performanslı birini işten çıkarmamak.
3 – Pek çok proje yanlış kararlardan oluşsa da, başarıya ulaşacak diye projeyi devam ettirmek.
Hakkında yaza yaza bitiremediğim “Sabah 9’dan Akşam 5’e Happy Hour” kitabının yazarı Alexander Kjerulf, bloğunda “Asla Vazgeçme”nin neden berbat bir öneri olduğunu şu üç sebeple açıklıyor:
vazgec2
1- Bazı durumlarda vazgeçmek en yapılması gereken şeydir.

Kjerulf’un çok sevdiği ve benim de yer vermiş olduğum bir hikaye var:

Tina, çocukken tüm boş vakitlerini keman çalışmakla geçiren iyi bir kemancıymış. Katıldığı bir  yarışmada asla çok iyi bir kemanist olamayacağını ve şana daha fazla ilgisi olduğunu fark etmiş. Keman çalmayı bırakmış, şana gitmiş ve dünya çapında bir soprano olmuş.
Gördüğünüz gibi, bırakmanın başarısızlık olduğu inancına sahip olsa hala vasat bir kemanist olacakmış.

Başarılı insanların özgeçmişlerini incelediğinizde vazgeçtikleri birçok şey olduğunu görebilirsiniz. Larry Page, Sergey Brin, Tiger Woods, Reese Witherspoon, John McEnroe, John Steinbeck gibi başarılı insanların Stanford Üniversitesini terk etmiş oldukları bilgisini de buraya iliştirelim.
2 – Psikolojik önyargılar vazgeçmeyi zor hale getiriyor.

Bazı bilişsel süreçlerimiz de ne kadar kötü giderse gitsin statükoyu terketmeyi zorlaştırıyor. Başta bu yazının konusu olan Batık Maliyet Tuzağı olmak üzere zihnimizin bize oynadığı bir çok oyun nedeniyle şu an sahip olduğumuz kötüyü, belirsizliğe tercih ediyoruz.

3 – Mahalle Baskısı

Vazgeçmek zayıflık, tutku eksikliği ve kişisel bir başarısızlık olarak görülüyor, en kötü durumda bile vazgeçmeyip o duruma tutunmak yüceltiliyor.

Vazgeçmemek bir erdem olarak pompalanıyor ama aslında tam tersi; içten ve dıştan bu kadar baskıya rağmen vazgeçebilmek sizin cesur, kendine güvenli ve ne iste(me)diğini bilen biri olduğunuzu gösteriyor. Dolayısıyla batık maliyet tuzağına düşmeyin ve vazgeçmeniz gerekiyorsa geride ne kadar emeğiniz olursa olsun vazgeçin. Geçmişi değiştiremezsiniz ama geleceğinizi kurtarabilirsiniz.

Kaynaklar

Selin Güneş

author_1

Canından olmamak içün Araf’tan hikayeler terennüm eden bir Şehrazad; maymun iştahlı bir müzikofil; valide, zevce, hemşire, kerime; tanıştığı herkesle bir şekilde hemşehri olabilen bir havva kızı.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir